Edukacja

Edukacja przyrodnicza zaczyna się od czegoś, co dziecko może wziąć do ręki i zbudować samodzielnie. W tej kategorii znajdziesz zestawy klocków o pszczołach, w których budowanie modelu łączy się z poznawaniem owada i jego roli w przyrodzie. Zestaw klocków pszczoła odwzorowuje pojedynczego owada, zestaw klocków pszczela matka wprowadza w strukturę rodziny pszczelej, a warianty z otoczeniem pokazują pszczołę na łące i na słonecznikach. Różnią się liczbą elementów i stopniem trudności, więc dobór zestawu zależy od wieku dziecka i od jego doświadczenia z klockami.

Klocki pszczoła, czyli edukacja przez budowanie

Zwykłe klocki uczą konstruowania, a klocki pszczoła dokładają do tego temat. Dziecko składa model element po elemencie, poznaje przy tym budowę owada i ćwiczy czytanie instrukcji, planowanie oraz poprawianie własnych pomyłek. Każdy element ma swoje miejsce, więc nie chodzi o zbudowanie czegoś, co przypomina pszczołę, ale o złożenie jej z części.

Model pszczoły ma trzy segmenty ciała, czyli głowę, tułów i odwłok, i ta budowa jest widoczna w trakcie składania, a nie dopiero na pudełku. Dziecko, które zbudowało taki model, ma potem do czego odnieść rozmowę o owadzie zobaczonym w ogrodzie. To zwykle najprostsze przejście od zabawy do rozmowy o przyrodzie.

Zestaw klocków dla dzieci z motywem łąki albo słoneczników idzie o krok dalej, bo pokazuje pszczołę w otoczeniu roślin, a nie samą. Dzięki temu temat zapylania pojawia się naturalnie, przy budowaniu, a nie jako osobna lekcja. To różnica wobec zestawów konstrukcyjnych, w których buduje się pojazd albo budynek i na tym zabawa się kończy.

Klocki pszczela matka i struktura ula

Zestaw klocków pszczela matka zmienia perspektywę, bo zamiast pojedynczego owada wprowadza podział ról w rodzinie pszczelej. Przy budowaniu modelu pojawia się pytanie, czym matka różni się od robotnicy, i to pytanie jest punktem wyjścia do rozmowy o tym, że w ulu każda pszczoła ma przypisane zadanie.

W rodzinie pszczelej matka odpowiada za rozmnażanie, robotnice zbierają nektar i utrzymują porządek w ulu, a trutnie zapładniają matkę. Klocki pokazują to w sposób fizyczny, bo dziecko widzi proporcje i budowę, a potem porównuje je z tym, co wie o robotnicach. Taki zestaw sprawdza się szczególnie u dzieci, które interesują się nie tylko owadami, ale też tym, jak działają grupy.

Co daje budowanie modelu zamiast gotowej figurki

Przy gotowej figurce dziecko dostaje efekt od razu, przy klockach dochodzi do niego samo. Składając model, decyduje o kolejności elementów, czyta instrukcję i naprawia własne pomyłki. Każdy klocek trzeba dopasować i docisnąć, więc dochodzi do tego ćwiczenie precyzji ruchów, którego przy figurce nie ma.

Budowanie wymaga też cierpliwości. Kilka minut na jednym etapie to norma, a pomyłka oznacza cofnięcie się o krok, więc dziecko rozwiązuje problem, który samo napotkało. Samodzielnie złożony model daje przy tym poczucie sprawstwa, bo nagrodą nie jest kupiona rzecz, ale efekt własnej pracy.

Jest jeszcze jedna różnica, mniej oczywista. Model złożony z części pokazuje, że organizm jest układem połączonych elementów, a nie jedną bryłą. Głowa, tułów i odwłok muszą do siebie pasować, żeby model się trzymał, i to jest doświadczenie zależności, którego rysunek w podręczniku nie daje.

Czego klocki edukacyjne nie zastąpią

Klocki nie zastąpią kontaktu z przyrodą. Pszczoła na kwiatku, jej brzęczenie i widok zbieranego pyłku to doświadczenie, którego żaden zestaw nie odtworzy, dlatego klocki najlepiej traktować jako punkt wyjścia do spaceru po łące albo wizyty w ogrodzie botanicznym.

Nie są też narzędziem do nauki biologii na poziomie szkolnym. Mogą otworzyć rozmowę o pszczołach i o zapylaniu, ale nie zastąpią lekcji przyrody ani obserwacji w terenie. Edukacja przyrodnicza działa tu jako całość, w której zabawa i obserwacja uzupełniają się nawzajem.

Klocki nie sprawdzą się wreszcie wtedy, gdy dziecko nie interesuje się ani owadami, ani budowaniem. Zestaw leżący w pudełku nie uczy niczego, a jeśli dziecko woli rysować albo spędzać czas na dworze, te zajęcia też mówią mu coś o przyrodzie. Drobne elementy wymagają też uwagi przy młodszych dzieciach, więc zabawę warto wtedy prowadzić razem.

Jak wybrać zestaw klocków dla dzieci

Pierwszym kryterium jest wiek dziecka, a drugim jego doświadczenie z klockami. Młodsze dzieci radzą sobie lepiej z zestawami o mniejszej liczbie elementów, starsze mogą sięgnąć po modele bardziej rozbudowane, z otoczeniem. Gdy dziecko nie miało wcześniej styczności z klockami, zacznij od podstawowego modelu pszczoły i sprawdź, czy budowanie w ogóle je wciąga.

Drugie kryterium to temat. Dziecko, które lubi oglądać owady w ogrodzie, chętniej sięgnie po klocki owady niż po zestaw z pojazdem, a starsze dziecko, które lubi budować całe scenki, więcej wyniesie z wariantu z łąką albo ze słonecznikami. Poniższa tabela zestawia przykładowe zestawy z tej kategorii.

Przy wyborze przejdź przez cztery punkty:

• wiek dziecka, bo od niego zależy liczba elementów, z którą sobie poradzi
• doświadczenie z klockami, bo pierwszy zestaw powinien być prosty
• temat, czyli sam owad albo owad w otoczeniu roślin
• czy będziesz budować razem z dzieckiem, bo przy młodszych dzieciach to zmienia wszystko

Gdy dziecko dopiero zaczyna, podstawowy model pszczoły jest najbezpieczniejszym wyborem, bo szybko daje efekt. Gdy buduje od dawna, sensowniejszy jest wariant z otoczeniem, bo zajmuje na dłużej i daje więcej tematów do rozmowy.

Najczęściej zadawane pytania o klocki edukacyjne o pszczołach

Czym klocki pszczoła różnią się od zwykłych klocków budowlanych?

Tematem, a nie samym systemem budowania. Model odwzorowuje owada, więc przy składaniu pojawia się rozmowa o jego budowie i o roli zapylacza. Klocki budowlane rozwijają myślenie przestrzenne, ale nie wprowadzają żadnego tematu przyrodniczego.

W jakim wieku dziecko może zacząć bawić się klockami pszczoła?

Wiek nie jest tu jedynym kryterium, bo liczy się też doświadczenie z klockami. Dziecko bez wcześniejszej styczności z nimi zacznie łatwiej od zestawu o mniejszej liczbie elementów. Starsze dziecko, które lubi budować, poradzi sobie z wariantem z otoczeniem, na przykład z łąką albo ze słonecznikami.

Czego uczą klocki pszczoła?

Budowy owada i jego roli w zapylaniu, a przy okazji czytania instrukcji i planowania kolejnych kroków. Dziecko widzi, że pszczoła ma trzy segmenty ciała, i ma potem do czego odnieść rozmowę o owadzie zobaczonym na kwiatku. Warianty z otoczeniem dodają do tego temat zależności między pszczołą a rośliną.

Czym zestaw pszczela matka różni się od modelu pszczoły?

Wprowadza podział ról w rodzinie pszczelej, a nie tylko budowę jednego owada. Przy składaniu modelu matki pojawia się pytanie, czym różni się ona od robotnicy, i stąd blisko już do rozmowy o zadaniach w ulu. To temat trudniejszy niż anatomia, dlatego ten zestaw lepiej sprawdza się u starszego dziecka.

Czy klocki o pszczołach nadają się do wykorzystania w szkole?

Jako pomoc dydaktyczna tak, ale jako uzupełnienie lekcji, a nie jej zamiennik. Zbudowany model daje punkt odniesienia przy omawianiu budowy owada i zapylania. Nie zastąpi podręcznika ani obserwacji w terenie, bo jego zadaniem jest wzbudzenie ciekawości, a nie przekazanie pełnej wiedzy.